Amerika’da özellikle New York şehri ve New Jersey eyaletinde insani durum trajik. Bu dışarıdan bakılınca ülkedeki mevcut durumun doğru algılanmasını engelleyebiliyor. Zaten konu Dünya basınında geniş kapsamlı işlendiği için burada sadece ekonomik perspektifle, Amerika’daki durumu özetlenmeye çalışılacaktır. Özetle ekonomi üzerinde etkili olan karar alıcıların ve halkın önemli bir bölümünün psikolojisini aktarılacak:
Öncelikle Amerika’ya dair Dünya’da yanlış bir algıyı düzeltmek gerekir. Amerika’da özellikle New York ve New Jersey gibi iki eyaletten trajik bir insani durum yansıyor. Evet, gerçekten de Amerika’da insan kayıplarının yarısı New York şehri ve New Jersey eyaletlerinde. Ancak, Amerika’nın genelinde bu durum yeterince önemsenmiyor. Özellikle Cumhuriyetçiler ve Demokrat Parti tabanının büyük bir bölümünde de “Biz büyük bir ülkeyiz. Bu insanları kurtarmak için elimizden geleni neden yapmıyoruz?” gibi bir düşünce hâkim değil. Maalesef her koyun kendi bacağından asılır mantığı hâkim. O nedenle kapitalizm, Amerikan sistemi, ekonomisi çöküyor mu gibi bir sorgulama, endişe burada hâkim değil.
Genel yaklaşım şöyle: “Sorun temelde iki eyalette. Amerika’nın geri kalanında eyalet başına ölüm sayısı bin kişi civarında. Bu da örnek gösterilen bazı Kuzey Avrupa ülkelerinden daha iyi bir performans…”
Amerika’da önümüzdeki bir hafta içinde 50 eyaletin 40’ı açılmış olacak. Ancak Başkan Trump’tan, sıradan vatandaşa kadar herkes bu açılmanın önümüzdeki üç haftaki sonuçlarını merak ediyor. Üç hafta içinde virüs kaynaklı sorunlarda büyüme yaşanırsa, ekonomik açıdan da büyük bir belirsizlik süreci yaşanacak. Muhtemelen bazı eyaletler yeniden yaşayacak ve akabinde zorlu bir dönem başlayacak. Muhtemelen Trump’in yeni dönem seçilme umutları da ortadan kalkacak.
Gıda ve temel ihtiyaç maddeleri hariç genel perakende tüketimine dair veriler paylaşıldı. NPD şirketinin yayınladığı verilere göre; Mart ayının son haftasında perakende tüketimde daralma yüzde 30’ları bulurken Nisan ayının son haftasına bu daralma yüzde 4’lere kadar düştü. Bu verilere göre tüketim beklenenden çok daha iyi.
MATCH CHAMBER OLARAK NE DÜŞÜNÜYORUZ?
Buraya kadar genel psikoloji yansıtıldı, veriler paylaşıldı, peki MATCH Chamber olarak ne düşünüyoruz? ABD dolarına ve tahvillerine bakıldığında Dünya’da mevcut ekonomik sistem ve burada Amerika’nın hâkim rolü sorgulanmıyor.
Sağlık ve insani duruma dair kamuoyunun yaklaşımını kabul etmek gerçekten zor. Tek bir kalemde 2 trilyon dolar destek açıklayan bir ülke bu kaynakların belirli bir bölümünün acil şekilde hastanelere ve insanları kurtarmaya harcasaydı durum çok farklı olabilirdi.
ABD sorunun olduğu eyaletleri diğer eyaletlerden karantinaya alsa sorun daha kolay kontrol altına alınırdı. Bu Anayasal gerekçelerle pratik olarak yapılamıyor.
Maalesef 40 eyaletin açılmasının Amerika’ya insani bedeli olacak. Ekonomik açıdan bakıldığında; bu bedel çok dramatik olmadığı müddetçe Amerika bedeli ödemeye hazır görünüyor. Tahminimize göre 1-2 eyalette dışında sonuç dramatik olmayacak. Çünkü sağduyulu uzmanların görüşüne göre; sosyal mesafeye dikkat edildiği takdirde, sıcak havada ve küçük şehirlerde virüs ileri yaşlılar ve bağışıklık sistemi düşük olanların yaşamlarını riske sokmuyor. Türkiye, Hindistan gibi örnekler bunu gösteriyor.
Ekonomi de Amerika’da muhtemelen IMF ve Dünya Bankası gibi kurumların açıklamalarına paralel seyredecek. Trump’ın seçim yılı olması nedeniyle vereceği ilave desteklerle süreç belki biraz daha hafif atlatılabilir.
